Badania ultradźwiękowe (UT)

Badania ultradźwiękowe UT, czyli kontrola spoin od środka

Niektóre wady spoiny ujawniają się dopiero wtedy, gdy konstrukcja zaczyna działać pod obciążeniem. Pęknięcie wewnątrz złącza, brak przetopu w głębi grani, niezgodność ukryta kilka milimetrów pod licem. Każda z nich potrafi rozwinąć się w awarię, której późniejsza naprawa kosztuje wielokrotnie więcej niż samo wykrycie problemu na etapie produkcji. Badanie ultradźwiękowe powstało po to, by można było zobaczyć wnętrze elementu bez jego rozcinania i bez stosowania promieniowania jonizującego.

Jak działa metoda ultradźwiękowa w badaniach nieniszczących

Defektoskopia ultradźwiękowa sprawdza się przy wadach wewnętrznych ułożonych pod różnymi kątami do powierzchni. Pokazuje pęknięcia, brak przetopu, przyklejenia, pęcherze gazowe, wtrącenia oraz rozwarstwienia w blachach i wyrobach hutniczych. Radzi sobie z grubymi przekrojami, do których nie sięgnie żadna metoda powierzchniowa, oraz z elementami, gdzie radiografia jest utrudniona z powodu dostępu albo wymaganej strefy nadzorowanej.
 
Z tego powodu metody badań ultradźwiękowych są dziś podstawowym narzędziem kontroli spoin w energetyce, na rurociągach, przy zbiornikach ciśnieniowych oraz w konstrukcjach stalowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.

Techniki UT stosowane w Tech-Mak Lab

W laboratorium używamy trzech wariantów wzajemnie się uzupełniających, dobieranych do specyfiki spoiny i wymagań projektu. Razem dają szeroki zakres możliwości pokrywający niemal każde zlecenie z zakresu kontroli złączy spawanych.

Standardowe badania TOFD i Phased Array

Badania UT polegają na ręcznej defektoskopii, która sprawdza się tam, gdzie liczy się szybka reakcja oraz prosta obsługa. Operator skanuje spoinę głowicą, śledzi sygnały na ekranie i ocenia wskazania zgodnie z normą. Technika TOFD pozwala bardzo precyzyjnie wykrywać i wymiarować nawet drobne pęknięcia oraz braki w grubszych spoinach, dlatego często stosujemy ją na rurociągach przesyłowych i w energetyce.
 
Phased Array korzysta z głowic wieloprzetwornikowych, w których wiązką steruje się elektronicznie. Pojedyncze przyłożenie głowicy pokazuje przekrój spoiny w postaci obrazu, co znacząco przyspiesza pracę i ułatwia interpretację, zwłaszcza przy spoinach o trudnej geometrii.

UT czy RT, czyli kiedy ultradźwięki są lepszym wyborem

Badanie spoin UT często jest pierwszym wyborem w sytuacji, gdy radiografia jest niewskazana lub niemożliwa. Nie wymaga wytyczania strefy nadzorowanej, więc nie wymusza pracy w nocy ani ewakuacji zakładu. Sprawdza się przy grubych przekrojach, w których promieniowanie miałoby trudności z prześwietleniem materiału. Daje też lepszą wykrywalność wad płaskich ułożonych prostopadle do powierzchni, czyli dokładnie tych, które najbardziej zagrażają trwałości spoiny.
 
Tam, gdzie projekt wymaga trwałego zapisu fizycznego, polecamy badania radiograficzne RT, a w wielu sytuacjach łączymy obie metody, żeby spełnić rygorystyczne wymagania inspektora odbioru.

Mobilne laboratorium UT, czyli badania tam, gdzie pracuje konstrukcja

Wszystkie badania ultradźwiękowe spoin realizujemy mobilnie, na terenie całej Polski, także w trybie nocnym i awaryjnym. Zespół przyjeżdża z gotowym sprzętem oraz materiałami niezbędnymi do pomiaru, więc po stronie klienta wystarczy zapewnić dostęp do badanego elementu. Pracujemy zgodnie z aktualnymi normami branżowymi, a personel posiada specjalistyczne certyfikaty zgodne z normą PN-EN ISO 9712.
 
Dokumentacja, którą przekazujemy po pomiarze, jest akceptowana przy odbiorach przez inspektorów oraz jednostki dozorowe. Jako Tech-Mak Lab, laboratorium NDT w Polsce, bierzemy pełną odpowiedzialność za jakość wyniku oraz formę protokołu.

Sektory, w których UT pojawia się najczęściej

Z naszej praktyki badanie ultradźwiękowe spoin najczęściej zamawiają trzy grupy klientów. Pierwszą stanowi energetyka, gdzie kontroli podlegają rurociągi, kolektory, wymienniki ciepła oraz zbiorniki ciśnieniowe. Druga grupa to producenci konstrukcji stalowych, dla których ultradźwięki są obowiązkowym elementem odbioru spoin doczołowych.
 
Trzecia obejmuje przemysł stoczniowy, lotniczy i ciężki, gdzie sprawdzamy odlewy, odkuwki i blachy pod kątem rozwarstwień oraz wad objętościowych. W każdym z tych przypadków szybkość pomiaru i pełna mobilność laboratorium pozwalają znacząco skrócić czas potrzebny na zamknięcie projektu.

Wiele osób zastanawia się nad kosztami badania ultradźwiękowego spoin – cena (w przypadku naszych realizacji) pojawia na początku niemal każdej rozmowy. W naszej pracy dążymy do tego, aby wycena byłą przygotowana indywidualnie. Każdy projekt wymaga zupełnie odmiennych działań – różni się także zakres prac, technika pomiaru, dostępność elementu oraz preferowany termin.
 
Po zakończonym pomiarze otrzymują Państwo komplet dokumentów potrzebnych do odbiorów, audytów i wewnętrznej kontroli jakości. Jeśli badanie spawów ultradźwiękami ujawni problem powtarzalny, dzielimy się obserwacjami i podpowiadamy, jak skorygować proces spawalniczy. Potrzebują Państwo wyceny albo konsultacji zakresu prac przed odbiorem? Zapraszamy do kontaktu telefonicznego, na większość zapytań odpowiadamy w ciągu 24 godzin.